Co to jest badanie angiografia fluoresceinowa i jak pomaga diagnozować choroby oczu?

Angiografia fluoresceinowa AF to inwazyjna metoda obrazowania dna oka polegająca na dożylnym podaniu pacjentowi fluoresceiny i wykonaniu serii fotografii dna oka. To badanie oka z kontrastem pozwala na dokładne uwidocznienie krążenia w obszarze naczyń krwionośnych siatkówki oraz pośrednio błony naczyniowej. W prawidłowych warunkach naczynia siatkówki nie przepuszczają substancji krążących wraz z krwią. Jednak w przebiegu chorób siatkówki, takich jak retinopatia cukrzycowa, dochodzi do wycieku kontrastu w postaci nadmiernego świecenia. Skuteczną diagnostykę schorzeń ocznych zapewnia badanie angiografia fluoresceinowa, które lekarze przeprowadzają w specjalistycznych gabinetach. Barwnik dystrybuuje się w organizmie pacjenta, a następnie dociera do naczyń w gałce ocznej.

Jak przebiega badanie angiografia fluoresceinowa w gabinecie okulistycznym?

Przebieg badania rozpoczyna się od rozszerzenia źrenic za pomocą kropli podawanych do worka spojówkowego, a następnie opiera się na dożylnym podaniu środka cieniującego. Lekarz okulista wykorzystuje sprzęt wyposażony w filtry wzbudzające oraz barierowe. Z użyciem pomocy specjalnej kamery specjalista rejestruje serię zdjęć dna oka. W trakcie badania AF pacjenta monitoruje pielęgniarka oraz lekarz prowadzący. Angiografia oka wymaga od pacjenta utrzymania stabilnej pozycji przed obiektywem aparatu. Nie wolno zmieniać pozycji głowy w trakcie wykonywania zdjęć dna oka, jeśli chce się uzyskać ostry i wyraźny obraz naczyń krwionośnych.

Decydujące jest szybkie rozpoczęcie rejestracji obrazu. Pierwsze fotografie dna oka lekarz wykonuje już po 10 sekundach od iniekcji. Czas ten odpowiada momentowi dotarcia barwnika do naczyń siatkówki. Na początku badanie polegające na seryjnym naświetlaniu może powodować mrużenie oczu. Aparatura rejestruje przepływ w kolejnych fazach krążenia. Badanie wykonuje się w pozycjach siedzących, zapewniając oparcie dla czoła i brody. Zastosowanie tej technologii to nie tylko diagnostyka patologii nerwu wzrokowego, lecz również precyzyjna analiza zmian naczyniowych.

Jakie są główne wskazania do wykonania angiografii fluoresceinowej?

Istnieją 4 główne wskazania do wykonania angiografii fluoresceinowej: diagnostyka starczego zwyrodnienia plamki żółtej, ocena stopnia retinopatii cukrzycowej, wykrywanie zatorów naczyń siatkówki oraz identyfikacja guzów naczyniówki. Obecnie badanie dna oka z użyciem kontrastu umożliwia ocenę stanu nabłonka barwnikowego. Rejestracja ukrwienia ułatwia kwalifikację do zabiegów laserowych gałki ocznej.

Wskazania do obrazowania naczyń obejmują:

• wykrywanie starczego zwyrodnienia plamki żółtej,

• ocenianie zakrzepu w żyłach siatkówki,

• diagnozowanie surowiczego uniesienia siatkówki,

• weryfikowanie zatorów w obrębie tętnic oka.

Wykonanie serii fotografii dna ukazuje obszary niedokrwienia oraz nowotwórstwo naczyniowe. W przypadku obrzęku plamki badanie uwidacznia gromadzenie się płynu podsiatkówkowego. Lekarz wykorzystuje uzyskane wyniki do planowania terapii iniekcjami doszklistkowymi. Analiza zdjęć uwidacznia także zapalenia siatkówki o różnej etiologii.

Jakie występują przeciwwskazania do dożylnego podania pacjentowi fluoresceiny?

Bezwzględne przeciwwskazania do dożylnego podania pacjentowi fluoresceiny stanowią 3 schorzenia: ostra niewydolność nerek, niedawno przebyty zawał serca oraz pierwszy trymestr ciąży. Zasadnicze jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego przed rozpoczęciem procedury. Istnieją również stany zwiększonego ryzyka, które wymagają indywidualnej analizy medycznej.

Względne ograniczenia obejmują schorzenia takie jak:

• astma oskrzelowa,

• nadciśnienie tętnicze,

• nadczynność tarczycy,

• skaza krwotoczna.

Karmienie piersią zmusza do odstawienia dziecka od piersi na okres 48 godzin od momentu iniekcji barwnika. Pacjent informuje specjalistę, jeśli zdiagnozowano u niego zaburzenia rytmu serca lub ciężkie choroby układu krążenia. Lekarz odstępuje od procedury, jeśli w organizmie chorego znajdują się nieprawidłowe substancje reagujące ze środkiem cieniującym.

Jak przygotować się do badania angiografii fluoresceinowej?

Aby optymalnie przygotować się do badania angiografii fluoresceinowej, pacjent stawia się na czczo przez 4 godziny przed zabiegiem i przyjmuje swoje stałe leki popijając je małą ilością wody. Istotne jest przedstawienie lekarzowi pełnej dokumentacji medycznej. W przypadku chorób przewlekłych pacjent przynosi aktualne wyniki badań laboratoryjnych.

Rozszerzenie źrenic ogranicza ostrość widzenia na okres kilku godzin. Z tego względu pacjent powstrzymuje się od prowadzenia pojazdów mechanicznych, jeśli wraca do domu bezpośrednio po wizycie. Należy założyć okulary przeciwsłoneczne, aby zredukować wpadające błyski światła, jeśli pacjent odczuwa znaczny światłowstręt po opuszczeniu kliniki.

Jakie są 5 częstych działań niepożądanych po badaniu oka z kontrastem?

Po wykonaniu angiografii fluoresceinowej pacjenci zgłaszają 5 łagodnych działań niepożądanych: żółte zabarwienie skóry, zmianę zabarwienia moczu, uczucie dyskomfortu w żołądku, nudności oraz niekiedy wymioty. Powikłania występujące po dożylnym podaniu kontrastu z reguły mają charakter przejściowy i ustępują w ciągu doby. Fluoresceina jest barwnikiem wydalanym głównie przez nerki, co tłumaczy zmiany koloru płynów ustrojowych.

W bardzo rzadkich przypadkach przy badaniu af notuje się poważniejsze reakcje organizmu. Zaliczamy do nich reakcje uczuleniowe objawiające się pokrzywką skórną. Ze względu na ryzyko wstrząsu anafilaktycznego placówka medyczna wykonuje procedurę wyłącznie w warunkach umożliwiających resuscytację. Personel monitoruje parametry życiowe pacjenta przez 30 minut po zakończeniu iniekcji. Wykonania angiografii fluoresceinowej dokonuje się przy asyście zespołu przygotowanego na ewentualne zaburzenia rytmu oraz wahania ciśnienia krwi.

W jaki sposób lekarz interpretuje wyniki angiografii fluoresceinowej oka?

Interpretacja wyników angiografii fluoresceinowej oka opiera się na analizie 3 zjawisk fluorescencyjnych: hipofluorescencji, hiperfluorescencji oraz czasu przepływu barwnika. Specjalista ocenia dynamikę napełniania naczyń krwionośnych w siatkówce i naczyniówce. Badania angiografii fluoresceinowej dostarczają dokładnej mapy struktury wewnątrz gałki ocznej.

Hiperfluorescencja oznacza obszary nadmiernego świecenia. Zjawisko to wskazuje na zakrzepie żyły środkowej siatkówki, gdzie uszkodzone ściany naczyniowe przeciekają. Z kolei hipofluorescencja sygnalizuje zablokowanie przepływu krwi, co ma miejsce w zatorach naczyń siatkówki. Na podstawie tych danych lekarz kwalifikuje chorego do terapii laserowej lub leczenia farmakologicznego. Zarejestrowane obrazy pozostają w cyfrowej kartotece pacjenta, co ułatwia monitorowanie postępów leczenia chorób siatkówki w czasie kolejnych wizyt.

Artykuł sponsorowany